Zdzisława Bytnarowa

Zdzisława Bytnarowa przyszła na świat 12 marca 1901 roku w Kolbuszowej, w wielodzietnej rodzinie urzędnika Józefa i Józefy z domu Markusiewiczów. Po ukończeniu szkoły powszechnej w rodzinnym mieście, kontynuowała naukę w gimnazjach w Krakowie i Mielcu, gdzie zdała maturę. Następnie ukończyła Państwowe Kursy Nauczycielskie w Krakowie prowadzone przez Henryka Rowida, na których poznała swojego przyszłego męża Stanisława Bytnara. Razem wyjechali na Kielecczyznę, gdzie oboje pracowali jako wiejscy nauczyciele.

W 1925 roku, za wyróżniające wyniki w pracy zawodowej, została przeniesiona do Warszawy. Tam doskonaliła swoje umiejętności w Instytucie Pedagogiki Specjalnej Marii Grzegorzewskiej. Jako absolwentka instytutu, w 1930 roku zorganizowała pierwszą szkołę specjalną na warszawskiej Pradze. Początkowo były to oddziały przy dwóch szkołach, ale w marcu 1931 roku powołano niezależną placówkę - Publiczną Szkołę Powszechną Specjalną nr 6, której objęła kierownictwo. Pod jej opieką znalazły się dzieci z upośledzeniem, często pochodzące z trudnych środowisk. Dzięki jej staraniom szkoła zyskała nową siedzibę przy ulicy Ząbkowskiej 43, a uczniowie otrzymywali dożywianie, uczestniczyli w wycieczkach i wyjściach do kina i teatru. Bytnarowa założyła bibliotekę, dbała o rozwój kadry pedagogicznej i własne dokształcanie. W 1934 roku szkoła otrzymała sztandar, którego rodzicami chrzestnymi zostali Maria Grzegorzewska i Michał Wawrzynowski.

Po wybuchu II wojny światowej Bytnarowa została zwolniona przez okupanta ze stanowiska kierowniczki szkoły. Zaangażowała się w tajne nauczanie i służby łączności. W marcu 1943 roku poniosła ogromną stratę - jej mąż Stanisław został wywieziony do Auschwitz-Birkenau, gdzie zginął w 1945 roku, a syn Jan Bytnar, ps. „Rudy”, został aresztowany i odbity w akcji pod Arsenałem, ale zmarł w wyniku odniesionych ran.

W powstaniu warszawskim służyła w Kwaterze Głównej Szarych Szeregów, pełniąc funkcję kierowniczki Harcerskiej Poczty Polowej w Śródmieściu. Otrzymała stopień podporucznika. Po powstaniu trafiła do niewoli niemieckiej, a po powrocie do Warszawy w 1945 roku podjęła pracę w Szkole Specjalnej nr 6, następnie jako radca i wizytatorka. W 1957 roku przeszła na emeryturę.

Jako emerytka pozostawała aktywna - utrzymywała kontakty ze szkołą, była autorytetem dla harcerzy, nazywano ją „Matulą Polskich Harcerzy”. Korespondowała z wieloma drużynami, spotykała się z młodzieżą. Zmarła 13 sierpnia 1994 roku w Warszawie i została pochowana na cmentarzu Wojskowym na Powązkach.